سوالهاي کودکان از حوزه ممنوعه
كودكان هر لحظه ممكن است از والدين درباره منشأ تولد ، چگونگي به دنيا آمدن، جنسيت و... بپرسند. متاسفانه بسياري از والدين در اين هنگام دست و پاي خود را گم ميكنند و با تشويش و نگراني به اين ميانديشند كه آيا فرزند كوچك آنها دچار انحراف خطرناكي شده است؟ بعضي والدين سعي ميكنند اين قبيل پرسشها را مسكوت بگذارند، برخي نيز پاسخهاي انتزاعي و فانتزي به كودك ميدهند، اما برخورد درست والدين با اين پرسشها چگونه بايد باشد؟
فرزندان ما در زندگي چند نوع رشد را تجربه ميكنند: رشد جسماني، رشد شناختي (تغيير در شيوه تفكر)، رشد اخلاقي (شناخت خير و شر و تشخيص خوبي و بدي)، رشد اجتماعي (جدا شدن فرزند از خانواده و رفتن او به سمت اجتماع)، رشد رواني (اعتماد به نفس، تقويت اراده و ...) و رشد جنسي (تحولات هورمونها و فعاليت غدد جنسي).
شروع كنجكاويهاي جنسي
يك روانشناس دراين باره ميگويد: كودكي كه به سمت رشد جنسي ميرود از نظر رشد شناختي نيز تغيير ميكند و اين هر دو منجر به پرسشها و كنجكاويهايي درباره اين گونه مسائل خواهد شد.
به عبارت ديگر، كودكي كه رشد شناختي ندارد و هنوز در مرحله نوباوگي و نوزادي است طبيعتا هيچ پرسشي درباره اينگونه مسائل ندارد ، اما هر چقدر رشد ميكند و تحولات را در خودش ميبيند كنجكاويهايش نيز به همان ميزان بيشتر ميشود؛ البته اوج اين كنجكاويها در دوره بلوغ اتفاق ميافتد.
شايد به همين علت است كه اين سنين را سن بحراني زندگي ميشناسيم. تغييرات فيزيكي بدن در اين دوره ميتواند براي فرد ابهام ايجاد كند.
خانوادههايي كه ارتباط مناسبي بين والد و فرزند وجود ندارد شاهد هستيم اين مسائل (پرسشهاي جنسي) در گروه همسال بررسي ميشود كه چه بسا به دليل نداشتن اطلاعات درست، موجبات گمراهي را فراهم ميكند بنابراين بسيار حياتي است كه والدين با در نظر گرفتن مقطع سني كودك به پرسشهاي او پاسخ دهند وگرنه فرزندشان به سمت دوستان و همسالان خود گرايش يافته و در فضايي نامطلوب اطلاعات گمراه كنندهاي دريافت خواهد كرد.
خانوادههايي كه ارتباط مناسبي بين والد و فرزند وجود ندارد شاهد هستيم اين مسائل (پرسشهاي جنسي) در گروه همسال بررسي ميشود كه چه بسا به دليل نداشتن اطلاعات درست، موجبات گمراهي را فراهم ميكند.
تبعات دروغ به كودك
والدين بايد به خاطر داشته باشند هيچگاه نبايد در هيچ مقطع سني به كودكان پاسخ غلط داده شود. در دوران كودكي، فرزندان ما بسيار زودباور هستند. اگر به آنها گفته شود شما را از بيمارستان خريدهايم يا خدا شما را از آسمان براي ما فرستاده است و ... به احتمال زياد باور ميكنند و در خيالپردازي هايشان به كار ميبرند اما آنها به طور مسلم با بزرگ تر شدن خود پي به نادرستي اين اطلاعات ميبرند و حكم صادر ميكنند: « پدر و مادر من دروغ گفتهاند ، در نتيجه پدر و مادر من دروغگو هستند بنابراين ميتوانند دروغهاي ديگري هم بگويند و اتفاقا به خاطر اين كه ميتوانند دوباره دروغ بگويند پس غيرقابل اعتماد هستند. پس من بعد از اين مشكلات و سوالاتم را با آنها در ميان نخواهم گذاشت.»
همان طور كه در اين نتيجهگيريهاي سلسلهاي ميبينيد موضوع جديتر از آن است كه تصور ميكنيم. يك دروغ به نظر مصلحتي كه شايد اهميت چنداني براي والدين نداشته باشد در درازمدت ميتواند ريشه جدايي فرزند از كانون خانواده باشد.
چرا اينگونه مسائل به تابو تبديل ميشود؟
آموزش و راهنمايي در دوره بلوغ اهميت بسيار زيادي دارد. واقعا والدين بايد به ضرورت اين راهنماييها پي ببرند و تغييرات جسمي و ذهني دوره بلوغ را در فضايي مثبت و با ادبياتي صحيح براي فرزندانشان شرح دهند.
چه اشكالي دارد والدين ما ورود فرزندشان از دوره كودكي به دوره نوجواني و جواني را به او تبريك بگويند. نكته مهمي كه والدين بايد به آن توجه كنند اين است كه اگر واقعا پاسخي به پرسشها و ابهامات فرزندشان ندارند او را نزد مشاور و روانشناس ببرند.
خيلي مهم است كه در اين دوره فرزند ما آگاهيهاي صحيحي درباره اينگونه مسائل داشته باشد تا آنها به تابويي در ذهن او تبديل نشوند وگرنه دريافت نكردن اطلاعات درست ميتواند تاثير منفي در زندگي زناشويي او داشته باشد از طرفي به تحريك كنجكاويهاي او در دوره كودكي نيز منجر ميشود.
نيازي به بازگويي جزييات نيست .والدين بايد درباره توضيحات و رفتارهاي خودشان بسيار محتاطانه عمل كنند. متاسفانه بعضي والدين از آن طرف بام ميافتند و توضيحاتي ميدهند كه نيازي به آن حجم از ورود به جزييات نيست.
وقتي والدين به پرسشهاي كودكانشان اهميت ميدهند و پاسخهاي سنجيدهاي براي ابهامهاي آنها دارند ، ذهن فرزندانشان به سمت آرامش سوق مييابد ، در صورتي كه فرار از سوال يا پاسخهاي فانتزي ذهن كودك را بيشتر درگير موضوع ميكند.
لزوم آگاهي والدين به دورههاي رشد
قبول داريم كه پاسخ به پرسشهاي جنسي كودك و نوجوان تا اندازهاي دشوار است، اما تجربيات موجود نشان ميدهد والدين ميتوانند با پاسخهاي درست خود به كودك كمك كنند سريعتر و سالمتر به آگاهيهاي صحيح برسد.
براي مثال در پاسخ به سوال: چگونه انسان ها صاحب فرزند مي شوند؟ درکودکان زير 6 سال ميتوانيد بگوييد وقتي يك زن و مرد با هم ازدواج ميكنند خداوند اراده ميكند آنها صاحب فرزند شوند. بسياري از كودكان زير 6 سال اين پاسخ را ميپذيرند ، وقتي هم كه بزرگ شدند متوجه ميشوند شما دروغ نگفتهايد.اما جواب پرنده ها براي آن ها فرزند مي آورند ،حتي اگر براي کودکي در اين سن قابل قبول باشد ،اما در آينده اي نزديک مي فهمد که به او دروغ گفته ايد.
ازسوي ديگر پزشكان متخصص معتقدند وقتي والدين به پرسشهاي كودكانشان اهميت ميدهند و پاسخهاي سنجيدهاي براي ابهامهاي آنها دارند ، ذهن فرزندانشان به سمت آرامش سوق مييابد ، در صورتي كه فرار از سوال يا پاسخهاي فانتزي ذهن كودك را بيشتر درگير موضوع ميكند.
فراموش نكنيد صحبت درباره اين موضوع تنها زماني بايد باشد كه كودك كنجكاوي نشان ميدهد يا سوالاتش را ميپرسد، بنابراين وقتي كودك سوالي درباره مسائل جنسي نميپرسد نيازي به توضيح دادن نيست.
منبع : جام جم آنلاين - با تغيير
تنظيم براي تبيان :داوودي