من با توبزرگ مي‌شوم... پدر

با تولد كودك، شما يك خانواده 3 نفره خواهيد شد و از اين پس همه چيز با گذشته متفاوت خواهد بود. شوهر شما ديگر نه فقط شريك زندگيتان، بلكه همراه و متحد شما در اين مرحله جديد يعني پدر و مادر شدن است و كودك به همان اندازه كه به شما تعلق دارد، به او نيز متعلق است.

روابط خانوادگي جاافتاده شما نيز به صورتي ظريف تغيير مي‌كند، به اين معنا كه ديگر شما صرفا پسر يا دختر كسي نيستيد، بلكه پدر يا مادر شده‌ايد و زندگي جديدي وابسته به شماست.

اغلب در روزهاي پس از تولد كودك، آن كه از همه سردرگم‌تر است، پدر جديد است و به همان اندازه كه شما به حمايت او نياز داريد، او نيز به حمايت شما نياز دارد. با يكديگر درباره احساسات خود صحبت كنيد و بگذاريد او در مراقبت از كودك مشاركت كند. شايد او در مراقبت از كودك مضطرب‌تر از شما باشد، اما بزودي اطمينان بيشتري خواهد يافت.

روزهاي نخست پس از تولد كودك، همچون كلاف درهم پيچيده‌اي از احساسات متضاد خواهد بود. احساس غرور و شعف زايدالوصف از پدر بودن، نگراني در مورد همسر و مراقبت از كودك، همه و همه كار را براي او دشوارتر خواهد كرد. پس از آن كه كودك بزرگ‌تر مي‌شود و به مرحله تربيت رفتاري مي‌رسد، كار از اين هم براي پدر سخت‌تر خواهد شد، چرا كه اكثر نيازهاي نوزاد در حد نيازهاي جسماني است و بخش عمده نياز عاطفي او نيز به طور غريزي از جانب مادر تامين خواهد شد، ولي با بزرگ‌تر شدن كودك و رسيدن او به مرحله تربيتي نقش پدر بسيار پررنگ‌تر خواهد شد.

اساسا در خانواده‌هاي سنتي و قديمي و خانواده‌هاي جديد، نقش‌هايي كه افراد به عهده دارند، با يكديگر متفاوت است. در خانواده‌هاي سنتي، پدر نقش اساسي و حياتي خانواده را به عهده داشت و مدير توليد خانواده بود و محل زندگي و محل كارش به هم نزديك بود. بنابراين نظارت بيشتري بر خانواده داشت، اما امروزه تغييرات زيادي در نقش افراد خانواده به وجود آمده است، محل كار و زندگي از هم دور شده‌اند و عملا پدر نمي‌تواند مدت زيادي را با خانواده و فرزندان سپري كند.

وظيفه پدر، پيش از تولد كودك آغاز مي‌شود، درست همانند مادر، اين تفكر نادرست است كه در دوران بارداري، مادر بايد به تنهايي پذيراي كودك باشد و تا وقتي كه كودك به دنيا نيامده، پدر هيچ مسووليتي در قبال او ندارد.

توصيه‌هاي زير به پدران كمك مي‌كند تا قبل از تولد نوزاد، پيوند بيشتري با نوزاد و همسر خود داشته باشند:

بهتر است پدر هر روز با مادر و كودك صحبت كند. برخي از پژوهشگران معتقدند كه جنين صداي پدر را بهتر از صداي مادر مي‌شنود، زيرا فركانس صداي مردانه پايين‌تر از فركانس صداي زنانه است و مايع آمنيوتيك كه جنين درون آن شناور است، صداهاي با فركانس پايين را بيشتر مي‌گيرد.

همراه شدن دستان گرم پدر روي شكم مادر و گفتگوي صميمانه او با جنين، باعث ايجاد دلبستگي و دلگرمي زياد مي‌شود.

در انتخاب محل تولد و نام كودكتان مشاركت كنيد.

چند پيشنهاد براي بعد از تولد:

در اين زمان همسرتان بيش از هر زمان ديگر به حمايت رواني و عاطفي شما نياز دارد. بكوشيد به كارهاي كودكتان بيشتر رسيدگي كنيد.

چند ساعتي كودك را به بيرون از خانه ببريد تا همسرتان فرصتي پيدا كند كه به كارهاي شخصي خود برسد.

به همسرتان كمك كنيد تا دچار عوارض بي‌رمقي و افسردگي پس از زايمان نشود.

از كمك ديگران براي رسيدگي به امور خانه بهره بگيريد.

نقش پدران در تامين بهداشت رواني كودك

هنگامي كه از كودك دور هستيد، نشانه‌هايي از خود به جا بگذاريد، مثلا عكس‌هايي از خودتان يا نوارهايي با صداي خودتان، كه شعر يا داستاني را براي كودك خوانده‌ايد، برايش به جا بگذاريد.

از محل كارتان مرتب تلفن بزنيد و با او صحبت كنيد.

در زمان عدم حضور مادر با كودكتان پدرانه بازي كنيد، بازي‌هايي را انتخاب كنيد كه با آنچه در حضور مادرش با او انجام مي‌دهيد، تفاوت داشته باشد. اين كار باعث مي‌شود كه كودك خصوصا در سال‌هاي اول زندگي كه نسبت به غيبت مادرش بسيار حساس است، راحت‌تر بتواند مراقبت شما را بپذيرد.

گاهي پدران تنها موقعي مراقبت از كودكشان را به عهده مي‌گيرند كه ديگر براي مادر تواني نمانده يا كودك در حال گريه و كج‌خلقي است. بهتر است پدران هميشه و در سرحالي كودك نيز از او مراقبت كنند.

هنگامي كه پدران مراقب كودك هستند، احتمال پيش آمدن حوادث بيشتر است اين به دليل بي‌مبالاتي پدران نيست، بلكه اكثر پدران با رفتارهاي ناگهاني كودك ناآشنا هستند. افتادن كودك از روي ميز يا تخت، شايع‌ترين اتفاقي است كه هنگام تعويض پوشك كودك رخ مي‌دهد. بنابراين بيشتر مراقب باشيد.

با كودكتان چشم در چشم حرف زده و برايش آواز بخوانيد.

بردن كودك به حمام، براي برقراري ارتباطي گرم و صميمانه موثر است.

كودك را نوازش كرده و بدنش را ماساژ دهيد.

در سنين 6 تا 9 ماهگي، كودكان شروع به سينه‌خيز يا بالا رفتن مي‌كنند. روي زمين دراز بكشيد و كودكتان را نزديك خود قرار دهيد، يك اسباب‌بازي جالب آن طرف خود بگذاريد و كودك را تشويق كنيد كه با بالا رفتن از شما به اسباب‌بازي برسد.

وقتي كودك در 9 تا 12 ماهگي شروع به راه رفتن مي‌كند، تمايل زيادي دارد كه از حمايت پدر در راه رفتن بهره‌مند شود. با استفاده از هر دو دست در حالي كه دستان كودك را در جلوي خود گرفته‌ايد، اين كار را شروع كنيد.

اجازه دهيد كه كودكتان طريقه درست گفتگو را از شما تقليد كند. تلفظ كودك را با تكرار كلمات تصحيح كنيد نه با غلط‌گيري مستقيم.

براي كودكتان كتاب بخوانيد.

ارزش‌هاي صحيح را به كودكان بزرگ‌تر بياموزيد.

مراقب روابط اجتماعي كودك خود باشيد و تا حد امكان او را به ايجاد رابطه با كودكاني سوق دهيد كه رفتار آنها با ارزش‌هاي خانوادگي شما سازگاري داشته باشد.

سعي كنيد علايق و توانايي‌هاي كودك خود را بشناسيد.

تربيت مبتني بر عشق داشته باشيد و كودك را متوجه كنيد كه او را تربيت مي‌كنيد چون عاشقش هستيد.

در سنين 7 تا 12 سالگي وابستگي كودك به همسن و سالان خود بيشتر مي‌شود و لازم است كه پدران كاملا مراقب آنچه كودك از ديگران مي‌آموزد، باشند. هر چه كودك شما بيشتر با بچه‌هاي ديگر در تماس باشد، شما بايد تماس خود را با او بيشتر كنيد.

شرايطي را به وجود آوريد كه كودك شما مجال بروز نقاط قوت خود را پيدا كند.

كودكتان را تشويق كنيد كه دوستانش را به خانه دعوت كند.

مربي ورزشي كودكتان بشويد تا توانايي‌ها و ضعف‌هاي او را بشناسيد.

اهميت تاييد پدران براي كودك را دست‌كم نگيريد و هميشه در دسترس كودك باشيد.

سخن آخر اين كه پدر يا مادر خوبي براي كودك بودن كار بسيار دشواري است، زيرا معمولا والدين گرفتار وظايف روزمره مربوط به بزرگ كردن كودكشان و فراهم آوردن شرايط مساعد زندگي براي او مي‌شوند و بنابراين نمي‌توانند نماي بزرگ‌تري را كه در پيش‌روي آنهاست و همان جنبه‌ها و ابعاد مختلف تربيتي و رفتاري در ارتباط با اوست، را ببينند. قسمتي از وظيفه ما به عنوان پدر يا مادر اين است كه روح بزرگي را كه در روزمر‌گي‌ها گرفتار است و نوري را كه در درون كودك وجود دارد، ببينيم. براي مثال نقاشي‌هاي كودك شايد تصويري از آگاهي در حال شكوفا شدن او را به شما بنماياند. ما همچنين وظيفه داريم به كودك، تجربيات روحاني را در دنياي مادي روزمره نشان دهيم و به اين ترتيب سبب تحول و شكوفايي كودك خود در جريان اين فرآيند شويم.

پدر يا مادر بودن انرژي بسيار زيادي را مي‌طلبد. بايد به خودمان سخت نگيريم و در مورد كمبودهايمان بردبار باشيم و درخصوص رشد خود به عنوان پدر يا مادر با خودمان مهربان باشيم و زياد از خود ايراد نگيريم.

لازم است همواره انرژي خود را تجديد كنيم، در غير اين صورت بداخلاق، بي‌حوصله و مجادله‌گر خواهيم شد. بنابراين بايد به اندازه كافي استراحت كنيم، بخصوص وقتي بچه‌ها كوچك‌تر هستند. البته همه ما بهترين چيزها را براي كودكان مي‌خواهيم ولي خيلي از كساني كه براي اولين بار پدر يا مادر مي‌شوند، اطلاعات زيادي درباره وظايف خود يا چگونگي تربيت كودكان نمي‌دانند و خيلي وقت‌ها مجبور مي‌شوند بتدريج كه پيش مي‌روند، ياد بگيرند و اين موضوع ناراحت‌كننده است.

با اين همه، اين تجربيات فرصت‌‌هاي فراواني براي رشد شما به عنوان پدر يا مادر علاوه بر رشد كودكتان فراهم مي‌كنند. به عنوان نخستين آموزگار كودك، شما بايد حتما فضايي مملو از عشق و صميميت، نظم و آرامش، علاقه و اشتياق كه همگي براي رشد او حياتي هستند، مهيا كنيد.

كسي از شما انتظار ندارد با كودك خود در حد يك كارشناس برخورد كنيد. تنها انتظاري كه از شما مي‌رود اين است كه شيوه جديدي بيابيد تا قادر به در نظر گرفتن تمامي جنبه‌هاي رشد كودك، اعم از جسماني، احساسي، عقلي يا روحاني باشيد. بنابراين به كودك خود كمك مي‌كنيد تا با چالش‌هاي دنياي متغير روبه‌رو شود و بهترين ثمره را از زندگي خود برگيرد.

نكته مهم اين است كه به ياد داشته باشيد كودك استثنايي شما يك بزرگسال كوچولو نيست و از او توقعات و انتظاراتي در حد خودش و توانايي‌هايش داشته باشيد.

بايد بدانيد كه نحوه تفكر، استدلال، احساس يا درك او از جهان و محيط پيرامونش همانند شما نيست.

مركز توجه بيشتر كودكان تا 7 سالگي، بدن آنهاست. كودكان در اين سن بسرعت در حال رشد هستند و نياز به جنبش و ورزش دارند. به ياد داشته باشيد كه كودك شما عمدتا از طريق نمونه و تقليد مي‌آموزد.

بعلاوه، نظم و تكرار حاصل از كارهاي روزمره عناصر اساسي در دنياي سالم كودك خردسال هستند و سبب ايجاد حس امنيت و اعتماد مي‌شوند. فرزند شما اطلاعات را بدون هرگونه تغييري مي‌گيرد و به همين دليل بايد به چگونگي محيط زندگي او و وقايعي كه براي او رخ مي‌دهد دقت كنيد.

لازم است تعادلي بين تحريك حواس كودك و محافظت از آنها برقرار كنيد. تاثير يك محرك مصنوعي مثل تلويزيون و فيلم‌ها بر ذهن كودك كاملا با تاثير صدا، توجه و مراقبت شما فرق دارد. بايد درك كنيد كه هر چيزي در زندگي كودك شما چنان عميق جذب ذهن او مي‌شود كه ممكن است پس از تغيير شكل يافتن مجددا در بازي‌هاي خلاق او تجلي كند. بنابراين بازي خلاق براي كودك حكم غذا و آب را دارد و لازم است با اختصاص وقت و فراهم كردن لوازم مناسب براي اين نوع بازي‌ها، كاري كنيد كه كودكتان بتواند با تقليد هر آنچه كه برايش رخ مي‌دهد از طريق بازي كردن، راه خود را در زندگي روزمره پيدا كند. شكوفا كردن جوشش طبيعي تخيل و خلاقيت، يكي از بزرگ‌ترين هديه‌هايي است كه مي‌‌توانيد به كودكتان بدهيد. پس بكوشيد پدر خوبي براي دلبندتان باشيد.

نسيما عرب