توصيه هايي براي جلوگيري از ناسزا گويي كودكان |
مدرسه تعطيل مي شود، دانش آموزان قد و نيم قد از در دبستان خارج مي شوند، در ميان هياهو و سر و صدا از بين گروه هاي دو يا سه نفره حرف هايي شنيده مي شود يعني همان چيزهايي كه نبايد در اين سن و سال از زبان يك كودك شنيده شود، اين روزها ورد زبان خيلي از بچه ها شده و پدر و مادرها را نگران كرده است.نمي دانيم بايد اين رفتارهاي ناشايست را به حساب تربيت ناصحيح خانوادگي گذاشت يا هم نشيني با گروه هم سال.به هر حال به زبان آوردن واژه هايي زشت و بي معنا كه هيچ كس انتظار شنيدنش را ندارد توسط برخي از دانش آموزان آن هم در كوچه و خيابان به هيچ وجه درست نيست.شايد خيلي از مردم بدون توجه از كنار اين مسائل بگذرند يا بگويند اين حرف ها را در محيط مدرسه ياد گرفته اند اما به هر حال آگاهي دادن به بچه ها از بدو ورود به مدرسه تا گام نهادن در دانشگاه بسيار مفيد است و چنانچه زمينه براي جلوگيري از بروز اين نوع رفتارها در خانواده آماده شده باشد هرگز دانش آموزي لب به سخناني زشت باز نمي كند و حتي مانع ديگران نيز مي شود.گرچه در اين ميان قشر مربيان را نيز نبايد ناديده تصور كرد، وقتي در محيط مدرسه نسبت به دشنام و ناسزا و سخناني ركيك واكنشي نشان داده شود هرگز شاهد اين نوع رفتارها در كوچه و خيابان نخواهيم بود.پس بايد از طريق گفت و گو و صحبت صميمانه با كودكان و نوجوانان، وارد عرصه تربيت شد نه با جدال و در هم شكستن شخصيت يك نوجوان يا كودك.يك روان شناس با استناد به آيات قرآني مي گويد: قرآن نيز به طور صريح رعايت اصول ادب و عفت در بيان را امر كرده است و فحش و ناسزاگويي را نهي مي كند دليل اين موضوع نيز روشن است زيرا با دشنام و ناسزا نمي توان كسي را از مسير غلط بازداشت.«عاطفه افشاري» درخصوص از بين بردن رفتارهاي ناپسند مثل ناسزاگويي در كودكان توضيح مي دهد: سعي كنيد رفتارهاي عمومي فرزندتان را با ديد مثبت نگاه كنيد. برخي رفتارهاي او از ديد شما آزار دهنده است پس از همه رفتارهاي كودكتان ناراضي نباشيد و وقتي روي يك خصوصيت ناپسند او كار مي كنيد و در حال اصلاح آن هستيد به او اطمينان دهيد كه دوستش داريد و هرگز تحسين را درمورد كودكتان كم ارزش تلقي نكنيد.وي ادامه مي دهد: كودك در هر مرحله سني كه باشد تمايل شديد به پسنديده شدن از طرف والدين خود دارد. اگر چه تربيت در نظر برخي از والدين فقط تنبيه است اما واژه تربيت در واقع به معناي تعليم و پرورش و شامل مجموعه اي از روش هاي مثبت و منفي است.وي تاكيد مي كند: تربيت صحيح آن است كه وقتي فرزند شما نيم نگاهي به شما مي اندازد تا مطمئن شود عملي كه انجام داده درست است يا غلط به او توجه كنيد.وي تصريح مي كند: موثرترين راه براي آموزش رفتار خوب، شكل دادن رفتار با تحسين است و اين روش تربيتي بايد به طور مداوم استفاده شود تا رضايت والدين را از رفتارهاي جديد فرزندشان نشان دهد.وي متذكر مي شود: خيلي خوب است كه يادداشتي از كارهاي روزانه كودك تهيه كنيد و در انتهاي روز اين يادداشت را به او نشان دهيد. اين كار روش خوبي براي صحبت كردن درمورد وقايع هر روز است و با اين روش هم والدين و هم كودك احساس خوبي خواهند داشت.وي ادامه مي دهد: يكي ديگر از روش هاي موثر در برطرف كردن رفتارهاي آزار دهنده، ناديده گرفتن آن هاست. در اين روش احساس مي كنيد كه در واقع كاري براي بهبود وضعيت انجام نمي دهيد اما در آينده درمي يابيد كه با ناديده گرفتن، رفتار ناشايست ترك مي شود.وي مي افزايد: درمورد فحش و ناسزا گفتن كودكان بايد به طور صريح به كودكتان بگوييد كه اصلا دوست نداريد او چنين كلماتي را كه مناسب شخصيت او نيست به كار ببرد. ولي اگر واكنش شديد نشان دهيد چه با ترسيدن چه با خنديدن به فحش و ناسزا گفتن كودكان ممكن است انگيزه او را براي دشنام دادن بيشتر كنيد.وي مي گويد: بعضي كلمات فقط بي معني و احمقانه است که بهترين برخورد، ناديده گرفتن و توجه نكردن به آن هاست. البته به كار گرفتن كلمه هاي زشت و ناسزا نبايد ناديده گرفته شود چون به كار بردن آن ها در بيرون از منزل مي تواند دردسرساز باشد.وي توصيه مي كند: وقتي كودك، كلمه زشتي را به زبان مي آورد والدين سريع واكنش نشان ندهند، برايش توضيح دهند كه اين حرف ناسزا نمي تواند به كسي آسيب برساند و فقط يك حرف زشت است و كودك را به واژه هاي ديگر ترغيب كنند چرا که كودك شما به واژه هايي نياز دارد كه در زمان عصبانيت بتواند احساساتش را بيرون بريزد.وي اظهار مي دارد: درصورت مودب صحبت كردن او را تشويق كنيد و نشان دهيد از او چقدر راضي هستيد. اگر باز هم به فحش دادن ادامه داد از روش محروم كردن استفاده كنيد و بعضي امتيازات را از او بگيريد.اين روان شناس يادگيري از طريق والدين و دوستان و بچه هاي ديگر، بدآموزي از طريق فيلم، بيان نوعي اعتراض، رسيدن به خواسته ها و اهداف، تشويق شدن و ناكامي و افسردگي را از علل اصلي ناسزاگويي كودكان عنوان مي كند و مي افزايد: به طور مسلم با شناسايي علت رفتار نادرست، مي توانيم در رفع آن موفق تر عمل كنيم و چنانچه اين گونه رفتار از والدين سرچشمه گرفته باشد، بايد والدين به طور جدي آموزش داده شوند تا خود را كنترل كنند و چنين رفتاري را حداقل در حضور فرزند خود انجام ندهند. وي ادامه مي دهد: همچنين لازم است به كودك توضيح داده شود كه اين رفتارها درست نيست و اگر هم از والدين سر زده، آن ها اشتباه كرده اند و ديگر تكرار نخواهد شد، به علاوه توصيه مي شود اگر پدر و مادر چنين رفتاري را مرتكب شدند، به اشتباه خود اعتراف و حتي از فرزندشان عذرخواهي كنند.وي مي گويد: اگر دوستان يا بچه هاي ديگر عامل بد زباني كودك باشند، بايد او را از اين افراد دور و به جاي آن ها دوستان خوب و مودب را جايگزين كرد، همچنين در انتخاب فيلم ها دقت كنيم و چنانچه فيلمي مناسب سن كودك نيست، شرايطي فراهم شود تا او فيلم را نبيند.وي تصريح مي کند: به اعتراضات كودك گوش دهيم و به طور دقيق توجه كنيم كه او چه مي گويد و نسبت به چه چيز اعتراض دارد. ارائه يك كمك فوري به كودك در چنين شرايطي بسيار مهم است و روش هاي سخت گيرانه والدين اعتراض شديد فرزند را به همراه دارد.وي با اشاره به اين كه هرگز كودك نبايد با فحش و ناسزاگويي به خواسته اش برسد، مي افزايد: بايد به او فهماند چنانچه دست از تكرار اين نوع رفتار بردارد و حتي از اين بابت عذرخواهي كند به خواسته اش خواهد رسيد.وي توصيه مي كند: هرگز با شنيدن حرف هاي زشت كودك به او نخنديد بلكه اخم كنيد، با اين روش به او نشان مي دهيد كه رفتار پسنديده اي نداشته است و چنانچه فرزند ناكامي و افسردگي دارد، بهتر است فرصتي فراهم كنيد تا او موفقيت، شادي و نشاط را تجربه كند.وي اضافه مي كند: علاوه بر توجه به نكات گفته شده، والدين مي توانند با استفاده از روش يادگيري وسيله اي به رفع عادت بدزباني در كودكان بپردازند به اين ترتيب كه هر وقت كودك رفتار ناپسند از خود نشان نداد، به او جايزه اي بدهند و به طور مشخص بگويند، اين پاداش به اين علت بود كه امروز حرف هاي زشت بر زبان نياوردي و بچه مودبي بودي با اين روش او مي فهمد كه رفتار ناپسند پاداش نمي گيرد، بلكه موجب اخم و قهر والدين است و برعكس رفتار مودبانه او تشويق و تاييد مي شود. خراسان-27آبان88 |