راه هاي پيشگيري و درمان ناكامي

شيوه هاي درمان :

در طريق درمان ، فنون و شيوه هايي است كه برخي از آنها بدين قرارند:

1-    آموزش و تفهيم : به كودك مي توان تفهيم كرد كه ما نمي توانيم به همه ي آنچه كه دلخواه ماست دست پيدا كنيم و يا قادر نيستيم كه همه ي ضوابط را به نفع خود تغيير دهيم . تمام شرايط و عوامل در اختيار ما نيستند و همه آنها تحت كنترل ما در نمي آيند.

همچنين بايد به كودك آموزش داد كه چگونه با مشكل مواجه شود، راه حل و برخورد با مسئله را چگونه جستجو كند ، و چگونه  بر  ناكامي ها  فائق آيد ؛ و براين اساس به كودك آمادگي و توانايي آن را داد كه مسئله را حل كند.

2-     حل و رفع عامل : مي دانيم بخشي از ناكامي ها بدان خاطر است كه مشكل و مانعي در سر راه زندگي كودك وجود دارد و او قادر به حل و رفع آنها نيست . آنچه كه رعايت آن براي مربي ضرورت دارد  نياز به همدردي  در كودك است . بايد كاري كنيم كه او احساس  ناكامي   خود را رفع شده انگارد.

بايد مانع را از سرراه او برداريم، هوس او را از سرش بزداييم . اگر از نوازش و محبت احساس كمبود دارد آن را رفع كنيم ، اگر ميل و خواهش مشروعي دارد آن را برآوريم و يا قانعش كنيم كه آن برآورده شدني نيست  يا سعي كنيم او را از شرايط ناكام كننده دور داريم و از اين طريق جلوي جنگ و ستيز او را بگيريم و ريشه ي آن را در او بخشكانيم .

3- ايجاد روحيه : از شيوه هاي مهم مبارزه با  ناكامي   اين است كه روحيه کودک را قوي كنيم . روح اميد را در او زنده سازيم ، به او  اعتماد به نفس   بدهيم ، تفهميش كنيم كه مي تواند در كارها موفق شود، قدرت تحمل او را افزايش دهيم ، به وي بياموزيم كه چگونه مي تواند متحمل باشد.

 والدين و مربيان مي توانند از راه تشويق و خوشبيني مشوق كودك باشند و از اين طريق در ذهن  و فكرش تناسب  و ايمني پديد آورند، در او اين آمادگي را ايجاد كنند كه خود به استقبال مشكل  برود و  به فكر و قدرت عالي تر از خود، يعني خدا، اتكا كند.

4- سپردن  مسئوليت   : گاهي از طريق سپردن مسئوليتي به كودك ، آموزش و راه و رسم حل و انجام آن ، تحسين و تأييد آن به هنگامي كه نيكو از عهده آن برآمده است مي توان در او شرايطي به وجود آورد كه احساس ناكامي را از ياد ببرد.

بايد به كودك مسئوليت داد ، راه كوشش و تلاش آموخت و اگر موفق نشد به هدايت و راهنمايي او پرداخت و كمك هاي لازم را درباره او معمول داشت تا احساس موفقيت كند و از اين بابت بر خود و حالت خود و  احساس ناكامي   غلبه كند و ريشه آن را در خود خشك سازد.

5-     معرفي وضع ديگران : در مواردي براي تخفيف دادن حالت ناكامي مي توان وضع ديگران را براي او مجسم كرد و تفهيمش نمود كه برخي از افراد گرفتاري هاي ديگري دارند كه در سطح وسيع تري است . اصولاً ذكر مثال ها و موارد ، خود از عوامل تخفيف دهنده هستند و مي توانند در اصلاح ناكامي مؤثر باشند.

اين نكته قابل ذكر است كه انسان موجودي مقايسه كننده است و بخشي از احساس درد و رنج او ناشي از اين است كه خود را در شرايطي فروتر از ديگران مي بيند و اگر از اين بابت اطميناني براي او حاصل شود كه فروتر از ديگران نيست تخفيف مي يابد.

6-   جا به جايي هدف : در مواردي مي توان براي كودك زمينه جا به جايي هدف پديد آورد تا آنچه را كه براي او مسئله است فراموش كند . كودك چيزي را به عنوان هدف عزيز مي يابد و براي از دست رفتن آن ناراحت و نگران است . گاهي مي توان كودك را در وضع و شرايط ديگري قرار داد وهدف ديگري را براي او عزيز تعيين كرد.

در كودكان هرقدر كه كم سن تر باشند اين عمل امكان پذيرتر است . آنها بسيار زود مي توانند خود را با شرايط جديد تطابق دهند و يا خود را با هدف هاي تازه و جديد هماهنگ سازند. به تعبير بزرگ مردي ، آنها مصداق لقب "سريع الرضا"ي خداوندند.

7-     تمرين تحمل : در مواردي براي حل و رفع يك ناكامي مي توان زمينه و موجبي فراهم آورد كه كودك تمرين ِ تحمل كند و ظرفيت رواني خود را بالاتر ببرد. بايد كاري كرد كه او بكوشد تا واقعيت هاي موجود را بپذيرد و بدانها تن در دهد.

البته اين امر براي مواردي است كه توان مبارزه با مشكل و يا حل و رفع مشكل براي كودك موجود نباشد. ولي اين نقطه مثبتي براي كودك است كه از درجه تحمل بالاتري برخوردار باشد.

براي تمرين تحمل مي توان او را به انجام كار و مسئوليتي وا داشت ، مثلاً او را براي خريد نان به صف نان فرستاد ، در صف اتوبوس او را منتظر نگه داشت ، گاهي براي  صرف غذ  ا موجباتي پديد آورد كه كمي به تعويق افتد تا او تمرين تحمل كند.

همچنين بايد موجباتي فراهم كرد كه طفل جرئت پيدا كند و از مشكل نهراسد ؛ زيرا اصولاً «  ترس  »  پيچيدگي مسئله را چند برابر مي كند و توان پيشرفت را به حداقل مي رساند.

8-         درمان پزشكي : باهمه ي پيشرفت هايي كه در زمينه روان درماني حاصل شده است برخي از  روان پزشكان   كه ظاهراً براي ناکامي ريشه  عصبي   قائلند و يا آن را ناشي از  اختلالات رواني  ، درهم ريختگي وضع تعادل و مشكل دستگاه اعصاب مي دانند سعي دارند داروهايي آرامش بخش تجويز كنند و از اين طريق حالت انعطاف پذيري کودک را بيشتر كنند. البته هرگونه تهيه و  مصرف دارو   بايد با نظر پزشك متخصص و ذي صلاح باشد.

اقدامات جنبي:

به همراه تلاش هاي درماني كه در اين زمينه صورت مي گيرد ضروري است كوشش هاي جنبي هم مورد توجه و عمل باشد. ازاين نظر موارد زير قابل توصيه است :

-   همدردي و همزباني با كودك، به گونه اي كه احساس كند براي او همدلي هم وجود دارد .

-   گوش دادن به حرف هاي او به صورتي كه دريابد حرف هاي قابل شنيدن وجود دارد.

-   تأمين نيازهاي اساسي او و درصورت عدم امكان آن ، تفهيم شرايط به زبان كودك .

-   وفور در پذيرش و محبت به گونه اي كه طفل از اين جهت  احساس كمبودي نداشته باشد.

-   هدايت و كمك  به كودك براي غلبه برموانع و عرضه ي راه هاي غلبه بر مشكل.

-   رعايت تناسب در برخورد از نظر عقل و ظرفيت و ادراك.

-    پند و اندرز و استفاده از نصايح اخلاقي براي آرامش و سكون او.

-   پرهيز از اِعمال خشونت براي رهايي و نجات او .

پيشگيري

براي پيشگيري بايد سعي كرد كه از پديد آمدن محيط و شرايط ِ ناكامي زا جلوگيري كرد و كاري كرد كه كودك موقعيت و زندگي خود را وضعي عادي احساس كند. البته ما نمي گوييم كودك را بايد همه گاه در شرايط  موفقيت  قرار دهيم . بايد به گونه اي باشد كه شكست و  موفقيت   با هم باشد و البته غلبه با  موفقيت   باشد نه شكست . ممكن است براي شما اين امكان وجود نداشته باشد كه همه ي نيازهاي مادي او را برآوريد، ولي امكان دارد كه او را از محبت و نوازش ارضاء كنيد. شما در سايه ي محبت و نوازش حتي مي توانيد كودكي را گرسنه بخوابانيد بدون اين كه احساس رنج كند. لذت پذيرش و  محبت   براي كودك كمتر از لذت شيريني و  غذا   نيست.

تبيان