15 درصد از كودكان بالاى ۵ سال شب ادرارى دارند و ۹۰ درصد كودكان مبتلا به شب ادرارى به مشكلات روانى دچار مى شوند و به گفته دكتر صلاح الدين دلشاد، اين ۹۰ درصد به دليل رفتارهاى نادرست والدين دچار مشكلات روانى هستند.
تشخيص شب ادرارى
تعريف شب ادرارى در ميان كودكان زير ۵ سال وجود ندارد و حال اگر با رسيدن به سن ۵ سالگى با سطح رشدى مناسب بدون هيچ دليل جسمى و مشكلات پزشكى و يا مصرف برخى داروها، كنترل ادرار صورت نگيرد واين مسئله دوبار در هفته به مدت سه ماه پياپى باشد، فرد مبتلا به اختلال بى اختيارى ادرار خواهد بود. اكنون چنانچه يكى از والدين شب ادرارى داشته باشد در ۴۰ درصد موارد فرزندانشان شب ادرارى خواهند داشت و اگر هر دو پيشينه اين اختلال را داشته باشند اين ميزان به ۷۰ درصد مى رسد. شب ادرارى ممكن است عمدى يا غيرعمدى باشد.
عوامل موثر بر شب ادرارى
عواملى مانند مشكلات سيستم عصبى، عوامل ارثى، عفونت ادرارى، ترس، اضطراب و از دست دادن مهر مادر و محبت والدين، تولد كودك ديگر، جلب نظر والدين، ترس از تنبيه و در بچه هاى بزرگ تر وجود مشكل در مدرسه و دوستان و در مجموعه هيجانات مختلف در كودك مهم ترين علل بيمارى اند. وجود نشانه هايى مانند مكيدن انگشت، كج خلقى، لجبازى و ساير مشكلات رفتارى همراه با اين اختلال گزارش شده است زيرا نداشتن كنترل ادرار نيز به نوبه خود بر روان كودك اثر مى گذارد و سرزنش يا تنبيه از سوى پدر ومادر باعث احساس ناراحتى و ضعف شده و بر شدت عدم كنترل ادرار مى افزايد. به گفته دلشاد مصرف مواد غذايى داراى مواد رنگى مصنوعى، مانند قهوه، شير كاكائو، شكلات و يا داراى ادويه هاى تند مانند سوسيس و كالباس ، انقباض شديد مثانه و شب ادرارى را در پى دارند.
والدين بايد بكوشند با كودكان خود با آرامش و صبر برخورد كنند. محققان عقيده دارند اگر پدر ومادر در فهم كودك و نيازهاى او بكوشند و با وى رابطه عاطفى درست برقرار كنند بيمارى به آسانى درمان مى شود.
درمان شب ادرارى
به طور خلاصه درمان با تلفيق روش هاى زير انجام مى شود:
الف: تشويق كودك به بيان مشكلات خود و اصلاح رابطه كودك و اعضاى خانواده
ب: از بين بردن جو اضطراب زا براى كودك
پ: بيدار كردن كودك براى رفتن به دستشويى
ت: دادن مايعات به مقدار كم در انتهاى شب، مخصوصا نوشيدنى هايى كه در آنها كافئين وجود دارد مانند: چاى، قهوه و نوشابه
ث: تهيه و نصب ورقه بالاى تخت كودك به اين منظور كه شب هايى كه كودك خشك بود توسط خودش يك ستاره روى آن علامت زده شود و مى توان براى تشويق او به ازاى هر ده ستاره يك جايزه به او داد.
ج: در كنار تمامى موارد تشويقى، دارودرمانى هم در بهبود اين اختلال موثر است.
نكته: خانواده هايى كه فرزندان خود را به دليل شب ادرارى تنبيه مى كنند بايد بدانند كه كودكانشان در آينده احتمالا به مشكلات گوناگون از جمله يبوست و مسائل روانى مبتلا خواهند شد.
جوان-11دی 87