بچه ها را جرأت خواندن بياموزيم

خواندن مهارتى چندبعدى و بسيار پيچيده و از شگفت آورترين استعدادهاى بالقوه انسان ها است. خواندن، ساده ترين، قديمى ترين و پايدارترين راه برقرارى رابطه با ديگر انسان ها و فرهنگ ها محسوب مى شود. خواندن وسيله اى براى سازگارى و رشد همه جانبه افراد و تجلى گاه هوش و استعدادهاى انسان است. علاوه بر اين ، اثربخش ترين روش انتقال متقابل عواطف و انديشه ها از انسانى به انسان ديگر است.
كودكان شنيدن و حرف زدن را به طور تقليدى و خود به خود ياد مى گيرند، اما خواندن و نوشتن را بايد با برنامه و آگاهانه به آنها آموزش داد. بدون شك نخست، كودكان بايد مهارت هاى شنيدن و حرف زدن را به عنوان اركان سمعى زبان آموزى كسب كنند، آنگاه به آموزش خواندن و نوشتن به منزله اركان بصرى بپردازند.
بيشتر والدين بر اين باورند كه يادگيرى خواندن از دوران كودكستان يا دبستان آغاز مى شود، اما خواندن و نوشتن بسيار زودتر از زمان آغاز آموزش هاى رسمى شروع مى شود. شروع يادگيرى خواندن و نوشتن از زمانى آغاز مى شود كه كودك حرف زدن را ياد مى گيرد. و تلاش مى كند تا از محيط خود، آگاهى كسب كند. در صورتى كه او بخواهد با افرادى كه در محيط او هستند، ارتباط برقرار كند، بايد سواد داشته باشد. در چنين حالتى شما مى توانيد با خلق فضاى مناسب براى يادگيرى خواندن و نوشتن به كودك خود كمك كنيد.
* با هم بخوانيم
با هم خواندن ، تنهايى و سكوت را شكستن و در چيزى شريك شدن، به زبان مشترك سخن گفتن، راه تفاهم را گشودن، همديگر را محك زدن و بهتر شناختن يكديگر است.
هرگز خواندن را به كودكانمان با تأكيد بر ارزش هاى كتاب توصيه نكنيم، بلكه به اين اميد كتاب را هم برداريم تا ازآن بهره اى نصيب مان شود. شايد با هم خواندن ما را به دنيايى كه سال ها آن را گم كرده ايم، پيوند بزند.
وقتى با هم كتاب مى خوانيم، حساسيت هاى كودكان را نسبت به زبان و ادبيات بالا مى بريم. خواندن را در نظر آنها كارى جذاب، لذتبخش و در عين حال ساده جلوه مى دهيم. فضاى با هم خواندن بايد آكنده از مهر باشد. بايد بدانيم اين زمان فرصتى است تا به كودكان خود نزديكتر شويم. بنابراين كتاب، زبان مشتركى مى شود براى با هم سخن گفتن.
با هم خواندن به منزله خواندن ما براى كودكان نيست. آنها هم بايد بتوانند ما را در يافته هاى خود سهيم كنند. وقتى كودكان براى ما مى خوانند، به فكر اصلاح خواندن آنها نباشيم و به آنها جرأت خواندن بدهيم. يادمان باشد كه تنها داستان و ادبيات و شعر نيست كه مى توان در خواندن آنها شريك شد، بلكه در لابه لاى صفحات يك فرهنگ لغت نيز مى توان با واژگان زبان مادرى بازى كرد. مى توان روى اطلس، جغرافياى سرزمين ها را درنورديد يا بر روى اطلس تاريخى مسير مهاجرت قومى را دنبال كرد. بايد تلاش كنيم باورها و عادت هاى درست را در آنها به يادگار بگذاريم؛ عشق به كتاب و كتاب خواندن يكى از آنها است.
* خواندن و دوره پيش از دبستان
شروع زود و شگفت انگيز خواندن از زمان حرف زدن و توجه به محرك هاى محيطى شروع مى شود. در حقيقت مشاركت كودك در بحث هاى ساده خانوادگى، تعامل هاى همسالان و تماشاى تصاوير مختلف و محيط اطراف مى تواند پايه گذار جملات معنى دارى باشد كه كودك براى انتقال آموخته هاى پايه اى خود به كار مى برد.
كشيدن نقاشى، تجربه اندوزى از طريق ورق زدن كتاب هاى مصور، توجه به علائم راهنمايى و رانندگى، گوش دادن به افسانه هاى كهن و قصه هايى كه از زبان پدربزرگ ها و مادربزرگ ها نقل مى شودولب خوانى نوزاد زمانى كه مادر و اطرافيان با او صحبت مى كنند، در حقيقت واژه سازى و تكميل خزانه لغوى او را پايه گذارى مى كند. هرچه تعامل كودك با محيط اطرافش بيشتر باشد، خزانه واژگانش گسترش مى يابد و كنجكاوى او به عنوان وسيله اى براى حفظ ارتباط گفتارى با اطرافيانش مطرح مى شود.
* فعاليت هاى مؤثر براى بهبود سواد خواندن در دوره دبستان
پرورش مهارت گوش دادن به داستان كتابى كه معلم يا همكلاسى ها مى خوانند هم مى تواند لذتبخش باشد و هم اطلاعاتى به كودك دهد. سؤالات مناسبى كه معلم در هنگام خواندن كتابى مى پرسد و يا ايجاد فضاى تفكر در كلاس درس، قدرت تجزيه و تحليل و پيدا كردن راه حل، درك مطلب و درك موقعيت را در كودكان تقويت مى كند.
گوش فرادادن به نوار قصه و پيدا كردن شباهت بين داستان نواربا دروس داخل كتاب درسى نيز مى تواند به پيشرفت خواندن كودك كمك كند. در دوره دبستان نيز بازى وسيله مناسبى براى مهارت ارتباط كلامى كودكان است. مثلاً به آتش نشانى زنگ بزنند و درخواست كمك كنند و با دادن شماره تلفن و آدرس نوشته شده بر روى كارت بازى درخواست خود را اعلام كنند.
استفاده از كتاب هاى مرجع هميشه اطلاعات لازم و مناسب را به طور اصولى در اختيار بچه ها قرار مى دهد. يكى از وسايل كمك آموزشى در هنگام تدريس، همين كتاب ها هستند. تهيه كردن ليست كتاب هاى درخواستى ازسوى كودك و نصب آن در كلاس اهميت وابستگى رشد مهارت هاى خواندن را به كتاب نشان مى دهد.

ايران-9بهمن86