تأثير امر و نهي و تناقضات رفتاري والدين بر كودكان |
کودکان و والدين - محمود هندي پور : پدران و مادراني كه با اين سه جنبه شخصيت آشنايي بيشتري دارند، در تربيت فرزندان و پرورش افرادي قدرتمند، متكي به خود و منطقي موفق تر نشان مي دهند . والديني كه مي دانند قسمت والد شخصيت ضبط هاي امر و نهي و رفتارهاي پدر و مادر را انجام مي دهد قطعاً در برخورد با يكديگر ملاحظه، دقت و توجه بيشتري مبذول مي دارند و از نزاع، پرخاشگري و رفتارهاي تكانشي به خصوص در حضور كودك پرهيز مي كنند .
بنابراين والديني كه رفتار خصومت آميز و جنگ و نزاع با يكديگر دارند وحشت و ترس فراواني را در قسمت والد كودك خود ضبط مي نمايند و قسمت والد اين كودكان سرشار از ترس و وحشت از اين موضوع مي شود كه مبادا پدر و مادر يكديگر را از بين ببرند و نابود كنند؛ كودك اين توانايي و قدرت تشخيص را ندارد كه بداند در اين مواقع به عنوان مثال پدر دچار مشكلات شديد اقتصادي و مالي شده و يا مادر به دليل اختلاف با همكار، همسايه و يا يكي از اقوام به شدت عصبي و پرخاشگر شده است . كودك قدرت چنين تجزيه و تحليلي را ندارد و فقط موقعيت مخاطره آميز جنگ و دعوا ميان والدينش را مي بيند و درك مي كند .
بنابراين حجم اطلاعات محفوظ شده در والد بسيار عظيم نشان مي دهد. اين دستگاه ضبط روشن است ولي در مواقعي غريزتاً كودك براي دفاع از خود دستگاه ضبط را خاموش مي كند و به حرف هاي والدين گوش فرا نمي دهد و حتي آنها را نگاه نيز نمي كند و آن زماني است كه كودك متوجه تناقض هاي زيادي مي شود؛ پدري كه مي گويد سيگار براي سلامتي مضر است ولي خود سيگار مي كشد و يا مادري كه عنوان مي كند دروغگويي كار بسيار بدي است ولي خودش دائماً دروغ مي گويد . حال كودكي كه حق ندارد راجع به اين تناقضات سؤالي بپرسد دچار پريشاني فكر مي شود بنابراين بهترين راه را خاموش كردن ضبط والد مي داند حتي براي مدتي كوتاه .
در عين حال، كودك در شرايطي است كه بايد از اين احكام اطاعت كند اينها مجموعه اي از ضبط هاي دائمي هستند. كسي نمي تواند آنها را پاك كند، هميشه وجود دارند و همواره آماده بازنواختن هستند .
معمولاً اين اطلاعات مفيد هستند زيرا باعث به وجود آمدن و فراگيري مهارت هايي مي شود كه كودك در زندگي روزمره به آنها نياز دارد. با توجه به اين واقعيت كه حجم فراواني از اين قبيل قوانين در مغز هر انسان كوچك در حال رشد، ضبط و ثبت مي شود و بيشتر اين فرمان ها به صورت (هرگز، هيچ وقت، هميشه و يادت باشد) محصورند اين قوانين و احكام اغلب منشأ عاداتي مي شوند كه به صورت رفتارهاي قهري و جبري و نقص ها و زياده روي هايي مي شوند كه بعدها در رفتار متقابل اشخاص ظهور مي كند . به غير از والدين منابع ديگري نيز براي كسب اطلاعات والد وجود دارد از جمله تلويزيون، كودكي كه ساعت ها بدون كنترل والدين به تلويزيون خيره مي شود و احتمالاً تصاوير خشن و پرخاشگري و نزاع را مثلاً در قالب يك فيلم اكشن مشاهده مي نمايد. دنيا را به همين صورت درك مي كند و با خود مي گويد: آري همين است. زندگي يعني اين . در اين بين اگر پدر و مادر كانال را عوض نكنند و بعضاً خودشان نيز با كودك همراه باشند در نتيجه وي نتيجه مضاعف مي گيرد كه دنيا همين طور است بايد خشن بود . از طرفي حتي زماني كه كودك در حال شنيدن موضوعي در رابطه با اقوام و خويشان و غيره است شنيدن و پي بردن به موضوعات مبهم و خارج از درك او با توجه به سن كمش، موضوعاتي كه پدر و مادر و يا دوستان و نزديكان بدون توجه به حضور كودك آنها را مطرح مي كنند همگي در والد كودك ضبط مي شود . در عين حال هرگونه موقعيت و وضعيتي خارجي كه انسان كوچولو خود را با آن مواجه مي بيند و اين آزادي و اجازه را ندارد كه درباره آن سؤالي بپرسد و يا خودش آن را بررسي نمايد، اطلاعاتي توليد مي كند مبهم و متناقض كه در والد ضبط و ذخيره مي شود .
وقتي به اهميت اين موضوع پي ببريم كه دستگاه ضبط والد هميشه روشن است ديگر جايز نيست هر حكمي را صادر كردن و عمل نكردن به آن توسط خودمان؛ اگر اختلاف نظر يا عقيده با همسر خويش داريم در حضور كودك آن را تبديل به يك جنجال بزرگ نكنيم و يادمان باشد كه كودك با احساس ناامني چشم به اين جهان مي گشايد . او از فضاي ايمن و مناسب رحم كه كليه نيازهايش برآورده مي شده چشم به دنيايي مي گشايد كه برايش غريب است و احساس ناامني او را اين پدر و مادر هستند كه تبديل به احساس آرامش و امنيت مي كنند. بسياري از متخصصين علوم رفتاري بر اين عقيده اند كه پايه و اساس شخصيت هر فرد در سال هاي اوليه زندگي و با تأثيرپذيري از والدين و محيط شكل مي گيرد؛ از اين رو نقش حياتي و پراهميت والدين در شكل گيري شخصيت فرزندانشان غيرقابل انكار است . 6شهريور85-همشهری |