مژگان كريمي
زوجهايي كه به تازگي پدر و مادر شدهاند و تجربهاي در مورد مراقبت از نوزاد ندارند، لازم است اطلاعات كاملي در زمينه مراقبت از نوزاد داشته باشند. در اين صورت بهتر به پرورش نوزاد خود ميپردازند و ميدانند كه در چه مواردي بايد او را نزد پزشك اطفال ببرند . پزشكان نيز بهتر است قبل از ترخيص نوزاد از بيمارستان، ليستي تهيه كنند كه شامل اطلاعاتي در مورد نحوه شير دادن، علايم هشداردهنده بيماريها و روشهايي براي ايمن و سالمتر نگهداشتن نوزاد باشد. تهيه يك دفترچه كوچك و يا بروشور از نحوه شيردهي صحيح به نوزاد و آموزش الگوهاي مدفوعي و ادراري از جمله مواردي است كه بايد به والدين توضيح داده شود. پزشك بايد والدين را از عوارض شايع دوران نوزادي مثل يبوست آگاه كرده و به آنها توصيه كند كه در صورت بروز زردي طولاني مدت و خوابآلودگي، نوزاد را به نزد پزشك ببرند .
چگونگي ترخيص نوزاد سالم از بيمارستان به پزشك اين فرصت را ميدهد كه رابطه محكمي بين خود و خانواده نوزاد برقرار كند. تهيه يك ليست كوچك، به والدين كمك ميكند احساس راحتي بيشتري كنند و همه سوالات خود را بپرسند و در مواقع لزوم و براي رفع مشكل نوزاد خود به آن مراجعه كنند. انجمن علمي كودكان آمريكا به پزشكان توصيه ميكند براي افزايش توانايي والدين در مراقبت از نوزاد به آنها آموزشهاي لازم داده شود .
غذاي كوچولوها
تغذيه با شيرمادر مزاياي زيادي براي مادر و كودك دارد و بهترين زمان براي صحبت در مورد شيرمادر و روشهاي صحيح شيردهي هنگام بارداري است. در اين زمان مادر آمادگي لازم براي آموزش چگونگي مراقبت از نوزاد را دارد. پزشكان بايد مادران را تشويق كنند كه نوزاد را با شير خود تغذيه كنند. بايد به مادران اطلاعات واضحي، هم به صورت كلامي و هم نوشتاري در مورد علايم گرسنگي نوزاد، الگوهاي دفعي، زردي، وضعيت صحيح مادر و نوزاد در هنگام شير دادن و چگونگي نزديك كردن نوزاد به پستان مادر داده شده وبه او توضيح داده شود كه هر آنچه ميخورد ممكن است به شير او نيز منتقل شود. بنابراين مادر قبل از دريافت هر نوع داروي بدون نسخه و يا تجويز شده بايد با پزشك كودك مشورت كند. همچنين روشهاي افزايش شيرمادر بايد به والدين آموزش داده شود. در نوزاداني كه فقط شير مادر ميخورند لازم است با نظر پزشك براي پيشگيري از بيماري نرمي استخوان به كودك ويتامين D داده شود. والديني كه ترجيح ميدهند از شير فرمولا (شير خشك ) براي تغذيه كودكشان استفاده كنند، لازم است از شير خشكي استفاده كنند كه آهن لازم را داشته باشد و در صورتي كه ميخواهند شيرخشك كودكشان را عوض كنند، ابتدا با پزشك كودك مشورت كنند. لازم نيست شيشه و پستانك كودك استريل شود، تنها شستن سر شيشه و پستانك با آب و صابون كافي است. شير خشك را بايد تا حد دماي اتاق گرم كرد،زيرا ممكن است به طور خطرناكي داغ شود حتي اگر شيشه به نظر خنك بيايد. بعد از گرم كردن شيرخشك بايد مقداري از آن روي پوست بدن مادر امتحان شود. هيچگاه شيشه شيرنوزاد را به جايي تكيه نداده و كودك را رها نكنيد. والدين نبايد به كودك تا قبل از 12 ماهگي عسل بدهند زيرا ممكن است كودك دچار بيماري بوتوليسم شود. غذاهاي جامد نيز تا قبل از 6 ماهگي نبايد به كودك داده شود .
الگوهاي دفع ادرار و مدفوع
شكم نوزاداني كه از شيرمادر تغذيه ميكنند، معمولا بيش از 3 بار در روز كار ميكند، اين نوزادان به ندرت دچار يبوست ميشوند. مدفوع آبكي در اين نوزادان طبيعي است ولي در صورتي كه مدفوع نوزاد از پوشك او بيرون بزند، والدين بايد نوزاد را نزد پزشك ببرند . نوزاداني كه از شير خشك استفاده ميكنند، معمولا كمتر دفع مدفوع دارند. يبوست با تاخير يا اشكال در دفع مدفوع به مدت بيش از 2 هفته مشخص ميشود. در صورتي كه نوزاد كمتر از 5 بار در هفته در مدت بيش از 2 هفته دفع مدفوع داشت بايد او را نزد پزشك برد. مواد حاوي < سوربيتول > مثل گلابي، سيب و آلو براي درمان يبوست استفاده ميشود. گاهي پزشك توصيه ميكند ميزان دريافت مايعات كودك افزايش يابد و يا از < شياف گليسيرين > استفاده شود .
پوشك نوزادي كه شيرمادر ميخورد، معمولا 6 بار يا بيشتر به صورت روزانه عوض ميشود. بنابراين نوزادي هم كه شير خشك استفاده ميكند به همين دفعات دفع خواهد داشت. يكي ديگر از روشهاي كنترل كمآبي كودك بررسي زمان پرشدگي عروق و مقاومت پوستي است .
سرم يا الكل؟
در گذشته والدين ناف را با < الكل ايزوپروپيل > ميبستند، اما مطالعات اخير نشان ميدهد در صورتي كه ناف نوزاد با سرم فيزيولوژي شسته شود به طور طبيعي و خودبهخود خشك ميشود. اغلب 2 هفته اول زندگي ناف نوزاد ميافتد، در صورتي كه پوست اطراف ناف شروع به قرمز شدن كرد و يا ترشح داشت، والدين بايد به پزشك اطلاع دهند .
جوش نزن
بثورات پوستي در نوزادان طبيعي و شايع است، علت آن هم هورمونهاي مادري است و تا 4 ماه اول زندگي از بين ميرود. اگر اين بثورات همراه با تب و كمآبي بود و كودك بيقرار و يا خوابآلوده بود، بايد او را نزد پزشك برد .
مراقبت ويژه
در صورتي كه والدين تصميم داشته باشند كودكشان زودتر ختنه شود، بهتر است با پزشك نوزاد مشورت كنند. والدين بايد براي جلوگيري از چسبندگي پوشك به سر آلت نوزاد، آن را با وازلين چرب و نمناك كنند. اين كار بايد تا 5 روز ادامه يابد. اگر سر آلت نوزاد خونريزي كرد و يا متورم شد، والدين بايد به پزشك اطلاع دهند. اطراف ناحيه ختنه شده را بايد با آب ولرم و تميز پاك كرد. پوست سر آلت نبايد لمس شود چرا كه ميتواند منجر به بيماري < فيموزيس > شود. ناحيه پرينه نوزاد دختر بايد با آب ولرم شسته شود. خروج ترشحات خوني در دوران نوزادي طبيعي است و پاسخي به هورمونهاي مادرانه موجود در بدن نوزاد است. پزشك همچنين بايد نحوه
حمام كردن صحيح كودك را به والدين آموزش دهد .
آژير خطر
بهتر است پزشك نوزاد ليست كاملا واضحي در مورد علايم هشداردهنده به والدين بدهد. تب (درجه حرارت مقعدي 38 درجه سانتيگراد و يا بالاتر) مهمترين علامت هشداردهندهاي است كه والدين بايد به آن توجه كنند. تب ممكن است ناشي از يك عفونت جدي باشد. داشتن يك دماسنج در خانه ضروري است. خوابآلودگي و سختي تغذيه نوزاد و يا بيقراري او ممكن است نشانهاي از عفونت باشد. در اين مورد نيز والدين بايد او را نزد پزشك ببرند. همچنين بهتر است والدين بتوانند گريه طبيعي را از وضعيتهاي غيرطبيعي تشخيص دهند .
كاهش اشك و خشكي مخاط از علايم كمآبي نوزاد است. انجمن علمي پزشكان خانواده آمريكا توصيه ميكند به همه والديني كه براي اولين بار بچهدار ميشوند هم به صورت شفاهي و هم كتبي اطلاعات كاملي در مورد نحوه مراقبت صحيح از نوزاد داده شود. هر زماني كه پوست كودك شروع به زرد شدن ميكند، به ويژه اگر زردي روي شكم گسترش پيدا كند و يا چشم نوزاد شروع به زرد شدن كند و اين علايم با تغذيه ضعيف، خوابآلودگي و يا نقنق زياد همراه باشد، بايد نوزاد را به نزديكترين مركز اورژانس برد .
نوزاد ايمن
به والدين توصيه ميشود، نوزاد خود را در ايمنترين جاي اتاق قرار دهند. داخل ماشين نوزاد را در صندلي مخصوص و در صندلي پشت ماشين بگذارند. براي كاهش نشانگان مرگ ناگهاني نوزاد، او را به پشت بخوابانند و از خواباندن نوزاد به روي شكم اجتناب كنند. همچنين از بالشتكهاي بزرگ و خيلي نرم در اطراف نوزاد استفاده نكنند. وسايل اضافي اطراف نوزاد را بايد جمع كرد تا از خفگي نوزاد جلوگيري شود. نوزاد بايد در تخت و يا گهواره مخصوص خود خوابانده شود. نبايد او را در كنار ساير اعضاي خانواده و حتي كنار والدين خواباند .
مادراني كه به نوزاد خود شير ميدهند و او را كنار خود و در تخت خود ميخوابانند بايد مواظب باشند تا تخت زياد از حد نرم نباشد و ملافههاي اضافي روي تخت نباشد. ملافههاي زياد گاهي به دور نوزاد پيچيده و منجر به خفگي او ميشوند . براي جلوگيري از حبس و يا به دام افتادن نوزاد بايد تخت او را دور از مبلمانها و ديوار گذاشت. به مادران شيرده توصيه ميشود هرگز سيگار نكشند. نوزاداني كه در معرض دود سيگار قرار ميگيرند، بيشتر دچار عفونت بخش فوقاني دستگاه تنفسي و عفونت گوش مياني، آسم و نشانگان مرگ ناگهاني ميشوند .
كي برويم دكتر؟
قبل از ترخيص نوزاد و ترك بيمارستان، پزشك حتما قرار ملاقاتهاي بعدي را مشخص ميكند و با دادن ليست مشخص براي والدين توضيح ميدهد كه چه زماني براي كنترل نوزاد به پزشك مراجعه كنند. نوزاداني كه قبل از 24 ساعت اول زندگي از بيمارستان ترخيص شدهاند قبل از 48 ساعت اول زندگي مجددا بايد توسط پزشك معاينه شوند. نوزاداني كه بين 24 تا 48 ساعت اول زندگي ترخيص شدهاند، 96 ساعت اول زندگي مجددا معاينه ميشوند و نوزاداني كه بعد از 48 ساعت اول زندگي مرخص شدهاند بايد 120 ساعت بعد از تولد مجددا توسط پزشك ويزيت شوند .
شنبه24تير 1385-سلامت
|