دانستني‌هاي تغذيه در كودكان

جام‌جم آنلاين: حفظ تعادل مواد غذايي در كودكان به آساني ميسر نيست زيرا نيازهاي غذايي آنها با رشدشان تغيير مي‌كند علاوه بر اين كه سليقه و عادات غذايي و ميزان فعاليت‌شان نيز متغير است.
نيازهاي غذايي يك كودك براساس سن ، سايز و متابوليسم بدن، شرايط سلامت آنها و ساير عوامل عوض مي‌شود.
نوزادان همه نيازهاي غذايي‌شان را از طريق شير مادر يا شير خشك تامين مي‌كنند.
سني كه در آن كودك مي‌تواند غذاي جامد دريافت كند متفاوت است. تغذيه كودكان بالاي دو سال به استثناي ميزان كالري مورد نيازشان مانند بزرگسالان است.
به طوري كه آنان نيز نيازمند طبقه‌بندي مناسب مواد مغذي، ويتامين‌ها (مانند ويتامين C ) و املاح معدني (مانند كلسيم، آهن) براي رشد، تكامل و عملكرد بدنشان هستند.
مواد غذايي عبارتند از:
- كربوهيدرات‌ها: اين تركيبات منبع اصلي كالري مورد نياز بدن انسان هستند.
توصيه متخصصان تغذيه اين است كه بين 50 تا 60 درصد كالري روزانه يك فرد از كربوهيدرات‌ها به ويژه نوع مركب تامين شود.

- پروتئين: اين مواد در گوشت، مرغ، ماهي، حبوبات، آجيل، تخم‌مرغ و محصولات لبني يافت مي‌شوند.
پروتئين‌ها براي ساختن و ترميم اكثر بافت‌هاي بدن (مانند عضلات، پوست، اندام‌ها و سيستم ايمني) ضروري هستند. به طور كلي توصيه مي‌شود حدود 10 تا 20 درصد كالري روزانه يك فرد از پروتئين‌ها تامين شود.

- چربي‌ها: اين تركيبات كه ليپيد هم ناميده مي‌شوند، در مقدار مناسب براي سلامت حياتي‌اند. چربي بخشي از غشاء همه سلول‌ها و پوشش اعصاب است كه براي عملكرد رسانايي اعصاب اهميت دارد. توصيه مي‌شود بيش از 35 درصد كالري روزانه در رژيم غذايي كودكان بالاي دو سال، نوجوانان يا بزرگسالان از چربي تامين نشود.

- فيبر: يك ماده غذايي پركننده است كه به حركت غذا در طول دستگاه

هاضمه كمك كرده از يبوست جلوگيري مي‌كند. غلات سبوس‌دار، ميوه‌ها و سبزيجات تازه منابع خوبي از فيبر هستند.
آكادمي طب كودكان امريكا ( AAP ) توصيه مي‌كند مراقبين بهداشتي براي اطمينان از دريافت همه مواد مغذي، ويتامين‌ها و املاح معدني مورد نياز، هرم غذايي را به عنوان يك مرجع در نظر گيرند.
اين هرم غذايي شامل شش پلكان به رنگ‌هاي مختلف است كه هر يك نشانگر يك گروه غذايي خاص شامل دانه‌ها، سبزيجات، ميوه‌ها، محصولات لبني، منابع پروتئيني (مانند گوشت، ماهي، حبوبات، آجيل) و چربي‌ها و روغن‌ها است.
همراهي تغذيه مناسب و ورزش به حفظ سلامت و تناسب بدني كمك مي‌كند. تغذيه ضعيف و بي‌تحركي مي‌توانند مشكلات متعددي شامل چاقي، سوءتغذيه و كم‌خوني فقر آهن را در پي داشته باشند.

هرم غذايي

هرم راهنماي غذايي ارائه شده توسط وزارت كشاورزي امريكا ( USDA ) يك راهنماي غذايي براي كودكان نوجوانان و بزرگسالان محسوب مي‌شود. اين هرم شامل شش پله به رنگ‌هاي مختلف است. پله‌ها براي تاكيد بر اهميت ورزش كه دست در دست تغذيه به سلامت كمك مي‌كند، در نظر گرفته شده‌اند.
شش گروه غذايي مشخص شده در هرم عبارتند از:
- مواد غذايي دانه‌اي شامل انواع نان، حبوبات، برنج، پاستا و غذاهاي مشابه. غلات سبوس‌دار سرشار از كربوهيدرات‌هاي مركب و ديگر مواد مغذي مهم هستند.
محصولات دانه‌اي تصفيه شده (نان سفيد، برنج سفيد) دريافتي روزانه نبايد زياد باشد. اين محصولات فرآيند شده هستند و بسياري از مواد مغذي آنها از جمله فيبر، حذف شده است.
غلات سبوس‌دار مانند جو، برنج قهوه‌اي، نان گندم سياه بسيار مغذي‌ترند.

- سبزيجات: مصرف انواع مختلف سبزيجات تامين‌كننده ويتامين‌ها و املاح معدني متعدد است. سبزيجات منبع بسيار خوبي از فيبر نيز محسوب مي‌شوند.
ضدعفوني و شستشوي مناسب سبزيجات پيش از مصرف ضروري است. اين مواد غذايي مفيد بهتر است به صورت خام يا بخارپز مصرف شوند.

- ميوه‌ها: ميوه‌ها منبع مهم ويتامين‌ها به ويژه ويتامين A و C ، پتاسيم، كربوهيدرات‌ها و فيبر هستند. مصرف آنها به صورت خام مفيدتر است.
پيش از مصرف ميوه‌ها بايد كاملا شسته شوند. آب ميوه‌ها جايگزين

مناسبي براي ميوه محسوب مي‌شود اما تنها در صورتي كه 100 درصد خالص و بدون افزودني ديگري باشد. در ضمن آب ميوه محتواي فيبري موجود در خود ميوه را ندارد.

- محصولات لبني: شامل شير و فرآورده‌هاي آن مانند پنير و ماست است. اين مواد غذايي سرشار از كلسيم، پروتئين و ويتامين‌ها به ويژه ويتامين A و D هستند.

- گوشت، ماهي، حبوبات و آجيل: اين مواد منابع اصلي پروتئين‌ها هستند. همچنين تامين‌كننده آهن و ويتامين‌ها به شمار مي‌روند.

- چربي‌ها و روغن‌ها: اين مواد غذايي بايد در حد متعادل مصرف شوند. اما براي نوزادان و كودكان اهميت زيادي دارند و تا سن دو سالگي نبايد مصرف آنها محدود شود. گرچه قند، نه چربي و نه روغن است، اغلب جزو اين دو گروه در نظر گرفته مي‌شود زيرا دريافت غذايي قند تصفيه شده نيز مانند اين تركيبات بايد محدود شود.

پيامدها و نشانه‌هاي تغذيه نامناسب

همانطور كه گفته شد تغذيه بد و عدم تحرك مشكلات زيادي را براي سلامت ايجاد مي‌كند كه از آن جمله چاقي، سوءتغذيه و كم خوني فقر آهن را مي‌توان نام برد.
اين دو، احتمال ابتلا به بيماري قلبي، سرطان، سكته مغزي و پوكي استخوان را در بزرگسالي افزايش مي‌دهند.
علايم اوليه آترواسكلروز يا انسداد عروق كه يكي از علل شايع بيماري قلبي است ممكن است در دوران كودكي و نوجواني تشخيص داده شود.
اين بيماري با عادات غذايي بد مرتبط است كه منجر به افزايش سطوح كلسترول در خون مي‌شوند.
متاسفانه به تازگي چاقي در ميان كودكان افزايش يافته و بر تعداد كودكاني كه دچار هايپركلسترولمي (كلسترول بالا در خون) هستند افزوده مي‌شود.
شيوه‌هاي غذايي نامناسب در ايجاد پوسيدگي‌هاي دنداني نيز نقش دارد. عدم دريافت كلسيم كافي به ويژه توسط دختران يكي ديگر از مشكلات تغذيه‌اي است كه خطر ابتلا به بيماري مشكل آفرين پوكي استخوان را افزايش مي‌دهد.
برخي ازدختران و زنان به علت اجتناب از دريافت چربي زياد از خوردن لبنيات پرهيز مي‌كنند در حالي كه مصرف انواع كم چرب اين فرآورده‌ها بدون افزايش چربي كلسيم مورد نياز بدن را تامين مي‌كند.
براي كودكان و نوجواناني كه مقادير كافي كلسيم از طريق غذا دريافت نمي‌كنند مي‌توان مكمل‌هاي آن را تجويز كرد.
- كافئين در بسياري از مواد و نوشيدني‌ها شامل شكلات ،‌ نوشابه‌ها، قهوه و چاي موجود است. اين ماده يك محرك بوده و اثر ديورتيك (افزايش ادرار) دارد كه در صورت مصرف زياد مشكلاتي همچون عصبانيت، ناراحتي معده، سردرد و مشكل در تمركز و خواب را ايجاد مي‌كند. كودكان به ويژه به اين اثرات حساسند.
متخصصان تغذيه توصيه مي‌كنند مصرف اين مواد در كودكان و نوجوانان محدود شوند.
يکشنبه 28 آبان ماه 1385   19:31